Kısaca
- Medicana Sağlık Grubu Göğüs Hastalıkları Bölümü’nden Doç. Dr. Nuran Katgı, fazla kilonun üst solunum yollarını daraltarak gece solunum duraklamalarına yol açabildiğini söyledi.
- Sağlıklı kilo verme, uyku apnesinde solunum duraklamalarının sıklığını azaltmada destekleyici olabiliyor.
- Kilo yönetimi, obezite ve orta-şiddetli uyku apnesi olan yetişkinlerde tedavi planının ayrılmaz parçası olarak değerlendiriliyor.
Obezitenin uyku apnesiyle yakın bağlantısına dikkat çeken Medicana International İzmir Hastanesi Göğüs Hastalıkları Uzmanı Doç. Dr. Nuran Katgı, fazla kilonun gece solunumunu nasıl etkilediğini ve kilo yönetiminin tedaviye nasıl dahil edildiğini anlattı.
Obezitenin tıkayıcı uyku apnesinin gelişiminde ve şiddetlenmesinde en önemli değiştirilebilir risk faktörlerinden biri olduğunu belirten Katgı, bu ilişkinin yalnızca tartıdaki rakamla ilgili olmadığını, yağ dokusunun vücutta nerede biriktiğinin büyük önem taşıdığını söyledi. Katgı, "Obezite, özellikle tıkayıcı uyku apnesinin gelişiminde en önemli değiştirilebilir risk faktörlerinin başında geliyor. Ancak bu ilişki yalnızca tartıdaki rakamlarla ilgili değildir; yağ dokusunun vücutta nerede biriktiği büyük önem taşır" dedi.
Uyku sırasında boğazı açık tutan kasların doğal olarak gevşediğini hatırlatan Katgı, daralmış hava yolunun bu gevşeme nedeniyle daha kolay kapanabildiğini ya da belirgin biçimde daralabildiğini, bunun gece boyunca tekrarlayan solunum duraklamalarına ve solunum azalmalarına yol açtığını anlattı. Karın çevresindeki yağlanmanın diyafram hareketlerini ve akciğer hacimlerini etkilediğine de değinen Katgı, uyku apnesinin getirdiği yorgunluğun hareketsizliği ve iştahı artırarak obezite ile apne arasında bir kısır döngü oluşturabileceğini ifade etti.
Sağlıklı bir kilo verme sürecinin uykudaki solunum duraklamalarının sıklığını azaltmada etkili bir destek olabileceğini belirten Katgı, boyun ve karın çevresindeki yağ dokusunun azalmasının solunum mekaniklerini olumlu yönde destekleyebildiğini söyledi. Kilo kaybının horlama, gece oksijen düşüklüğü ve gündüz yorgunluğuna olumlu etki edebildiğini vurgulayan Katgı, "Bazı hastalarda uyku apnesinin derecesi gerileyebilir; bazı hastalarda ise hastalık belirgin ölçüde düzelebilir" dedi.
Tedavi yanıtının kişiden kişiye değişebildiğini kaydeden Katgı, kilo verme sürecine uygun beslenme düzeni ve fiziksel aktivitenin eşlik etmesi gerektiğini, medikal ya da cerrahi obezite tedavilerinin de hekim değerlendirmesiyle gündeme gelebileceğini aktardı. Belirli bir süre sonunda bazı yenilikçi medikal tedavilerin apne-hipopne indeksinde azalma sağlayabildiğini belirten Katgı, kilo verme zaman alırken bazı medikal cihazlarla uyku sırasında hava yolunun açık tutulabileceğini, kilo verildikten sonra tedavi ihtiyacı ve cihaz basıncının yeniden değerlendirilebileceğini söyledi. Katgı, "Cihazı bırakma kararı yalnızca horlamanın geçmesine dayanarak verilmemelidir" uyarısında bulundu.
Uyku apnesinin yalnızca horlamadan ibaret olmadığını kaydeden Katgı, horlayan herkesin uyku apnesi hastası olmadığını, her hastada da şiddetli horlama görülmeyebileceğini belirtti. Uykuda fark edilen solunum duraklamaları, boğulma hissiyle uyanma, sık idrara çıkma, gece terlemesi ve ağız kuruluğunun önemli işaretler olduğunu söyleyen Katgı, gün içinde uyuklama, yorgunluk, dikkat ve hafıza sorunları, sabah baş ağrısı, sinirlilik ve konsantrasyon güçlüğünün görülebileceğini, bazı hastalarda cinsel istekte azalmanın da tabloya eşlik edebileceğini anlattı.
Katgı, özellikle kadınlarda belirgin horlama yerine uykusuzluk, yorgunluk, sabah baş ağrısı, sık uyanma ya da duygu durum değişikliklerinin daha ön planda olabileceğini, tanıda yalnızca belirtilerin yeterli olmadığını ifade etti. Klinik değerlendirme sonrası uygun görülen hastalarda polisomnografi, yani uyku testi, seçilmiş hastalarda ise evde yapılan uyku apnesi testlerinin kullanıldığını söyleyen Katgı, bu testlerle solunum olaylarının sıklığı, oksijen düzeyleri ve hastalığın ağırlığının değerlendirildiğini aktardı. Gece solunumun durmasıyla yaşanan oksijen düşüşlerinin vücutta stres yanıtı oluşturabileceğini, bunun sempatik sinir sistemini uyararak tansiyon ve kalp hızında dalgalanmalara yol açabileceğini de ekledi.
Obezite ve orta-şiddetli uyku apnesi olan yetişkinlerde kilo yönetiminin bütüncül tedavi planının ayrılmaz parçası olduğunu belirten Katgı, programın kişiye özel hazırlanmasının şart olduğunu söyledi. Katgı, "Fazla kilosu veya obezitesi olan ve uyku apnesi tanısı almış erişkinlerin çoğunda kilo yönetimi tedavi planının önemli bir parçasıdır" dedi. Özellikle karın çevresinde yağlanması belirgin olanlarda, yakın dönemde kilo aldıktan sonra belirtileri artanlarda ve hipertansiyon, tip 2 diyabet, dislipidemi veya kalp damar hastalığı eşlik edenlerde bu önemin arttığını aktardı. CPAP kullanan ve fazla kilosunun yarattığı başka sağlık sorunları olan hastalarda da kilo yönetiminin faydalı olduğunu belirten Katgı, yaşam tarzı değişikliklerine rağmen kilo yönetiminde zorlanan seçilmiş hastaların ilaç ya da cerrahi açısından değerlendirilebileceğini ifade etti.
Katgı, kilo yönetiminin her hasta için aynı programın uygulanması anlamına gelmediğini, hastanın yaşı, eşlik eden hastalıkları, kullandığı ilaçlar, hareket kapasitesi, önceki deneyimleri ve tercihlerinin dikkate alınması gerektiğini söyledi. Amacın yalnızca kısa sürede kilo kaybı sağlamak değil, ulaşılan iyileşmeyi sürdürebilmek olduğunu belirten Katgı, uyku apnesinde yaklaşımın, hastalığın ağırlığına göre gerekli solunum tedavisini uygularken fazla kilosu olan hastalarda kilo yönetimini de tedavi planına yerleştirmek olduğunu anlattı.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
