Kısaca
- Rahim ağzı kanseri öncesi hücre değişiklikleri çoğu zaman belirti vermeden ilerliyor, bu nedenle düzenli tarama önem taşıyor.
- Türkiye’de 30-65 yaş arası kadınlarda rutin tarama beş yılda bir HPV-DNA testiyle yapılıyor.
- HPV aşısı mevcut enfeksiyonu tedavi etmiyor; aşılı kadınların da tarama takibini sürdürmesi gerekiyor.
Kadınlarda en sık görülen kanserlerin başında gelen rahim ağzı kanserinin önemli nedenlerinden biri HPV enfeksiyonu. Memorial Şişli Hastanesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Bölümü’nden Op. Dr. Gönül Çimen, HPV, tarama yöntemleri ve HPV aşıları hakkında bilgi verdi.
Rahim ağzı kanserinin önemli nedenlerinden biri olan HPV enfeksiyonlarına bağlı kanser öncesi hücre değişiklikleri çoğunlukla herhangi bir belirti vermeden ilerliyor. Bu nedenle bir şikâyet ortaya çıkmadan riskin belirlenmesi için tarama yaptırılması gerekiyor. Erken dönemde saptanan değişiklikler tedavi edilerek kanserin oluşması engellenebiliyor.
Op. Dr. Gönül Çimen, İnsan Papilloma Virüsü’nün (HPV) toplumda yaygın bir virüs grubu olduğunu belirtiyor. Bazı yüksek riskli HPV türlerinin uzun süre vücutta kalmasının rahim ağzında hücresel değişikliklere yol açabileceğini, bu değişikliklerin bir kısmının yıllar içinde kansere dönüşebileceğini söylüyor. Ağrı ya da siğil bulunmamasının HPV enfeksiyonunun olmadığı ya da taramaya ihtiyaç olmadığı anlamına gelmediğini vurguluyor.
Tarama ne zaman yapılmalı?
Rahim ağzı kanseri taramasının zamanı kişinin yaşına ve sağlık geçmişine göre belirleniyor. Türkiye’de rutin toplum taraması, 30-65 yaş arasındaki kadınlarda beş yılda bir HPV-DNA testiyle yapılıyor. HPV testi pozitif çıkanlar, önceki taramalarında anormal sonuç alanlar ya da özel risk taşıyanlar daha yakın takibe alınabiliyor. Kontrol sıklığı hekim tarafından kişinin sağlık durumu ve test sonuçlarına göre belirleniyor.
HPV testi ve smear testi neyi araştırıyor?
Tarama, rahim ağzından alınan örnekler üzerinden yapılıyor. HPV testi kanserle ilişkili yüksek riskli HPV türlerinin varlığını araştırırken, smear testi rahim ağzındaki hücrelerde anormal bir değişiklik olup olmadığını değerlendiriyor. Hangi testin yapılacağı ve tekrar aralığı yaşa, önceki sonuçlara ve kişisel risklere göre belirleniyor.
Pozitif HPV testi tek başına kanser tanısı değildir. Ancak sonucun uzman tarafından değerlendirilmesi ve önerilen takibin tamamlanması gerekiyor. Takip; saptanan HPV türüne, smear sonucuna, yaşa ve önceki taramalara göre planlanıyor. Bazı kişilerde testin belli bir süre sonra tekrarlanması öneriliyor; bazı durumlarda rahim ağzının büyütülerek incelendiği kolposkopi ve gerektiğinde doku örneği alınması gerekebiliyor. Kanser öncesi değişiklikler saptanırsa uygun takip ya da tedavi planlanıyor. Tarama sonucu normal çıksa bile bir sonraki kontrolün önerilen zamanda yapılması önem taşıyor.
HPV aşısı olsanız da tarama yaptırın
HPV aşısı hedeflediği türlere karşı koruma sağlayarak bu türlerle ilişkili kanserlerin önlenmesine yardımcı oluyor. En yüksek yarar, virüsle karşılaşmadan önce uygulandığında elde ediliyor. Aşılama 9 yaşından itibaren başlayabiliyor; kız ve erkek çocuklarının erken yaşta aşılanması önemli görülüyor. Yetişkinlerde aşının yararı yaş, daha önce yapılan aşılar ve sağlık durumuna göre hekim tarafından değerlendiriliyor. Aşı mevcut enfeksiyonu ya da siğili tedavi etmiyor, yeni enfeksiyonlara karşı korunmayı amaçlıyor. Daha önce HPV saptanmış olması aşının her durumda yararsız olduğu anlamına gelmiyor. Yine de aşı yaptıran kadınların önerilen taramaları sürdürmesi gerekiyor.
Bulaşma ve korunma
HPV başlıca cinsel temas ve cinsel yakınlaşma sırasında doğrudan deri teması yoluyla bulaşıyor. Belirtisi olmayan kişiler de virüsü bulaştırabiliyor. Prezervatif bulaşma riskini azaltıyor, ancak genital bölgenin tamamını örtmediği için tam koruma sağlamıyor. HPV hem kadınları hem erkekleri etkileyebiliyor. HPV testi virüsün ne zaman ya da kimden bulaştığını göstermiyor ve virüs yıllar sonra yeniden saptanabiliyor. Bu nedenle pozitif sonuçlar kişiler hakkında yargı için değil, tıbbi değerlendirme ve takibin planlanması için ele alınmalı.
Hangi belirtilerde hekime başvurulmalı?
Cinsel ilişki sonrası kanama, adet dönemi dışında ya da menopoz sonrası kanama ile özellikle kötü kokulu ve alışılmadık vajinal akıntı durumunda hekime başvurulması gerekiyor. Bu belirtiler farklı nedenlerle de ortaya çıkabildiğinden muayene ile nedenin belirlenmesi önem taşıyor. Yakın zamanda tarama yaptırılmış olsa bile yeni başlayan şikâyetler değerlendirilmeli. Son taramanın tarihini kontrol etmek, tarama zamanı gelenlerin ya da ne zaman kontrol yaptırması gerektiğini bilmeyenlerin kadın hastalıkları ve doğum uzmanına başvurması öneriliyor. Yaşa ve kişisel sağlık geçmişine uygun bir tarama planı oluşturulması, sonuçların öğrenilmesi ve önerilen takiplerin tamamlanması rahim ağzı kanserinden korunmada önemli rol oynuyor.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
