Kısaca
- Kaspersky araştırmasına göre Z kuşağı indirimleri sosyal medya ve içerik üreticileri aracılığıyla keşfederken, Baby Boomer kuşağı arama motorlarını ve marka web sitelerini tercih ediyor.
- Türkiye’de tüketiciler en çok markaların web siteleri ve mobil uygulamalarını (%39), fiyat karşılaştırma sitelerini (%38) ve çevrim içi pazaryeri reklamlarını (%36) takip ediyor.
- Dolandırıcılar da bu kanalları kullanıyor; sahte ürün satışı ve kimlik avı saldırıları yaygınlaşıyor.
Kaspersky’nin dünya genelinde 7.200 çevrim içi tüketiciyle yaptığı araştırma, 2026 indirim sezonu öncesinde alışveriş alışkanlıklarının kuşaklara göre belirgin biçimde ayrıştığını ortaya koydu. Araştırmaya Türkiye de dahil edildi.
Araştırmaya göre Z kuşağının %48’i indirim ve kampanyaları sosyal medya ve içerik üreticileri aracılığıyla keşfediyor. Baby Boomer kuşağında ise arama motorları (%38) ve markaların web siteleri (%39) öne çıkıyor.
Türkiye genelinde tüketiciler indirimlerden haberdar olmak için markaların web siteleri ve mobil uygulamalarını (%39), fiyat karşılaştırma sitelerini (%38), çevrim içi pazaryerlerindeki reklamları (%36), arama motorlarını (%32), yakın çevrenin tavsiyelerini (%31) ve çevrim içi mağaza bildirimlerini (%30) kullanıyor. Sosyal medya ve içerik üreticilerini %29, e-postaları %28, çevrim içi reklamları %28 oranında tercih ediyor. Yapay zekâ destekli önerilerle özel tekliflerden haberdar olanların oranı ise %20.
Küresel verilere göre Z ve Y kuşakları sosyal medya ve içerik üreticilerinden en çok yararlanan gruplar. Bu kanalı tercih edenlerin oranı tüm katılımcılarda %41, Z kuşağında %48, Y kuşağında %45. Z kuşağı için resmi marka siteleri ve çevrim içi reklamlar da %41 ile öne çıkıyor. Z kuşağının %19’u yapay zekâ önerilerinin, %20’si markaların mesajlaşma uygulamaları üzerinden kurduğu iletişimin satın alma kararında etkili olduğunu belirtiyor.
Alışverişin eğlence deneyimine dönüşmesi, siber tehditleri de aynı kanallara taşıyor. TikTok ve Instagram üzerinde yapay zekâ ve deepfake teknolojileriyle var olmayan ürünler satılıyor, sahte sağlık ürünleri mucizevi etkiler vaat ediliyor. Tüketiciler ya çok daha ucuza satılan seri üretim bir ürünle karşılaşıyor ya da ödediği parayı tamamen kaybediyor. Yapay zekâ ile üretilen görseller ve açıklamalar nedeniyle teslim edilen ürün de satın alma öncesindeki tanıtımdan belirgin biçimde farklı olabiliyor. TikTok Shop yanıltıcı reklamları denetlediğini belirtse de tüketicilerin tekliflerin güvenilirliğini sorgulaması gerekiyor.
Kaspersky, cazip teklifleri araştıran tüketicilere şu adımları öneriyor: Satıcının profili incelenmeli; yakın zamanda açılmış hesaplar, sık değişen kullanıcı adları, kapatılmış ya da yalnızca bot yorumlarından oluşan yorumlar şüphe uyandırmalı. Yapay zekâ içeriğine özgü izler aranmalı; giysilere karışan saç telleri ve havada asılı duran ya da birbirine geçmiş nesneler bunlardan. Yapay zekâ ile üretilmiş olmak tek başına sahteliği göstermez, ama dikkat gerektirir. TikTok ve Instagram yapay zekâ içeriklerinin etiketlenmesini zorunlu tutuyor; etiketsiz paylaşımlar uyarı işaretidir. Ödemelerde her zaman platformun güvenli ödeme sistemleri (Instagram Checkout, Facebook Pay) ya da PayPal gibi üçüncü taraf sağlayıcılar tercih edilmeli, doğrudan havale/EFT’den kaçınılmalı. Kaspersky Premium’un Çevrim İçi Ödeme Koruması ek bir katman sağlıyor.
Araştırma, 61 yaş ve üzeri Baby Boomer kuşağının geleneksel yöntemlere bağlı kaldığını gösteriyor. Bu grubun %38’i arama motoru sonuçlarıyla, %39’u doğrudan mağaza web siteleriyle indirimlere ulaşıyor. Aynı zamanda bu kuşakta indirim ve kampanyalara ilgi en düşük seviyede; %11’i özel teklif aramakla ilgilenmediğini belirtiyor, bu oran tüm yaş gruplarında en yüksek. Kampanya e-postaları Y, X ve Baby Boomer kuşaklarında yaklaşık %30 oranında önemli bir kaynak olmaya devam ederken Z kuşağında %26’ya geriliyor. Tüm kuşaklarda yaklaşık %30 oranında aile, arkadaş ve iş çevresinin tavsiyeleri kullanılıyor. Televizyon, radyo, basılı yayınlar ve açık hava reklamlarına ilgi sırasıyla %21 ve %17 düzeyinde kalıyor.
Kaspersky, e-posta ve çevrim içi pazaryerleri gibi güvenilen kanalların siber suçluların da öncelikli hedefi olduğunu belirtiyor. Öneriler arasında olağanüstü indirimlere karşı temkin, acele karar vermeye zorlayan sitelerden ve iade kabul etmeyen satıcılardan uzak durma, URL’lerdeki küçük yazım hatalarını ve tuhaf karakterleri kontrol etme, e-posta ya da mesajlaşma bağlantılarına ekstra dikkatle yaklaşma yer alıyor. Kaspersky Premium’un anti-phishing bileşeni öneriliyor; ürün 2025’te AV-Comparatives’in Sahte Mağaza Tespiti testinde "Onaylı" sertifikası almış. Alışverişler için ayrı bir banka kartı ya da sanal kart kullanılması, tüm hesaplarda işlem bildirimlerinin açılması ve kart bilgilerinin Kaspersky Password Manager gibi şifrelenmiş bir kasada saklanması tavsiye ediliyor.
Kaspersky Tüketici İş Biriminden Sorumlu Başkan Yardımcısı Marina Titova, dijital eğilimlerin tüm yaş gruplarında satın alma alışkanlıklarını yeniden şekillendirdiğini söylüyor. Titova’ya göre geleneksel kampanya kanalları yerini internet tekliflerine bırakırken sosyal medya ve yapay zekâ arama motorlarının ve marka sitelerinin önüne geçmeye başladı. Genç kuşaklar alışverişi eğlence olarak görürken, ileri yaş grupları ihtiyaç duydukları ürünleri bulmak için alışveriş yapıyor. Titova, hiçbir yaş grubunun siber tehditlere karşı tamamen güvende olmadığını; bu tehditlerin gelişmiş yapay zekâ dolandırıcılığından kimlik avı e-postalarına kadar uzandığını vurguluyor. Kaspersky’nin, hangi kanalı tercih ederse etsin tüketiciye çok katmanlı koruma sunmayı hedeflediğini belirtiyor.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
