Türkiye’de 12-14 milyon diyabet hastası var, çoğu hastalığının farkında değil

14 Kasım Dünya Diyabet Günü kapsamında Acıbadem Ataşehir Hastanesi’nde düzenlenen etkinlikte, Türkiye’de 12-14 milyon kişinin diyabetli olduğunun tahmin edildiği açıklandı. Endokrinoloji uzmanları, erken tanı, teknolojik tedavi yöntemleri ve GLP-1 ilaçlarının kullanımı hakkında uyarılarda bulundu.

Diyabetin sessiz bir pandemi gibi yayıldığı ifade edilirken, yeni tedavi yöntemleri sayesinde hastaların hem hastalıktan kurtulabildiği hem de yaşam kalitelerini artırabildiği belirtildi.

Etkinlikte üç hasta hikâyesini paylaştı. Görme engelli psikolog Nisa Güner, dijital insülin pompası ile sensörünü ekran okuyucu ve yapay zekâ desteğiyle tek başına kullanarak Türkiye’de bir ilke imza attı. İlhan Güngördü 52 kilo vererek insülini bıraktı ve diyabeti yendi. Yıllarca kilo sorunuyla mücadele eden Selin Oral ise tedaviyle 38 kilo vererek yarı maraton koşmaya başladı ve şimdi tam maratona hazırlanıyor.

Acıbadem Üniversitesi Diyabet Uygulama ve Araştırma Merkezi’nden (DİYAM) Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. M. Temel Yılmaz, Türkiye’de 12-14 milyon kişinin diyabetli olduğunun tahmin edildiğini belirtti. Yılmaz, ülkede her 10 yılda görülme sıklığının yüzde 100 arttığını ve ikiye katlandığını saptadıklarını söyledi.

Yılmaz, diyabetin 0-90 yaş arasında her yaşta ortaya çıkabildiğini ve iyi izlenmediğinde ciddi organ hasarlarına yol açtığını kaydetti. Hastalığın kalp-damar ve böbrek hastalıkları, hipertansiyon, obezite, görme kaybı ve bacak ampütasyonlarının temel nedenlerinden biri olduğunu belirtti. Diyaliz tedavisi gören hastaların yaklaşık yarısında sorunun diyabete bağlı geliştiğini aktaran Yılmaz, erken dönemde önlem alınmasının hem organ hasarlarını önlediğini hem de tedavinin ekonomik yükünü azalttığını vurguladı.

Diyabet tedavisinde kullanılan teknolojilerin son yıllarda büyük bir dönüşüm geçirdiği ifade edildi. Geçmişte parmaktan yapılan günlük birkaç ölçümle yürütülen takip, sürekli glikoz ölçen sensörler sayesinde çok daha ayrıntılı hale geldi. Yılmaz, "Sürekli glikoz takip sistemleri yaklaşık iki dakikada bir ölçüm yapmaya başlayınca ne kadar çok şeyi atladığımızı gördük. Bu teknoloji daha da gelişecek. Zamanla insülin iğneleri ve enjeksiyonları da tarih olacak" dedi.

Acıbadem Ataşehir Hastanesi Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Uzmanı Doç. Dr. Seher Tanrıkulu, teknoloji seçiminin hastanın ihtiyaçlarına göre yapılması gerektiğini belirtti. Tanrıkulu, "Diyabetli çocuğu olan bir anne, geceleri çocuğunun hipoglisemiye girip girmediğini düşünerek sürekli endişe yaşayabiliyor. Günümüzde sensörler ve insülin pompaları bu kaygıyı azaltabiliyor" ifadelerini kullandı.

Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Özlem Çelik, Uluslararası Diyabet Federasyonu verilerine göre dünyada yaklaşık 589 milyon diyabetli bulunduğunu ve 2050 yılında bu sayının 850 milyonun üzerine çıkmasının beklendiğini söyledi. Türkiye’nin diyabet görülme sıklığında Avrupa’da ilk sırada yer aldığını belirten Çelik, ülkede diyabet prevalansının yüzde 16,5’e ulaştığını ve hasta sayısının 15 milyona yakın olduğunun tahmin edildiğini kaydetti.

Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Uzmanı Doç. Dr. Tuğçe Apaydın, diyabetin gözden böbreğe, kalp ve damarlardan sinirlere kadar pek çok organı etkileyen sistemik bir hastalık olduğunu vurguladı. Apaydın, diyabetli bireylerde koroner arter hastalığı gelişme riskinin iki kat fazla olduğunu, travmaya bağlı olmayan bacak ampütasyonlarının en önemli nedeninin diyabet olduğunu ve diyabetin önlenebilir körlük nedenlerinin başında geldiğini söyledi.

İç Hastalıkları Uzmanı Dr. Yaser Süleymanoğlu, cilt altı şeker ölçüm cihazlarının tedavi açısından faydalarını anlattı. Gün içinde şeker oranının çok değişken olmasının hücreyi yorduğunu ve organlarda bozulmaya yol açtığını belirten Süleymanoğlu, düzenli ve sürekli ölçümle insülin dozlarının daha doğru yönetilmeye başlandığını aktardı.

Son yıllarda "zayıflama iğnesi" olarak gündeme gelen GLP-1 grubu ilaçların aslında diyabet tedavisindeki önemli gelişmelerden biri olduğunu belirten Yılmaz, bu ilaçların mutlaka hekim değerlendirmesi ve sağlık ekibi kontrolünde kullanılması gerektiğini söyledi. Yılmaz, "GLP-1 analogları son yıllarda tıbbın en önemli buluşlarından biridir. Ancak bunlar gelişigüzel kullanılabilecek zayıflama ilaçları değildir" dedi. Safra kesesinde taş, amilaz ve lipaz yüksekliği veya trigliserit düzeyinin 500’ün üzerinde olması gibi durumlarda bu ilaçların uygun olmayabileceğini kaydetti.

Yılmaz, bu ilaçların Türkiye’de reçetesiz alınabilmesinin önemli bir sorun oluşturduğunu ve sosyal medyada yayılan yanlış bilgilerin hastaların tedaviden uzaklaşmasına neden olabildiğini belirtti.

Çocukluk ve gençlik yıllarında tenis, buz pateni ve voleybolla ilgilenen 46 yaşındaki Selin Oral, ilerleyen yıllarda ve çocuklarının doğumunun ardından giderek kilo aldı. Yıllar boyunca kilo vermek için diyetisyene başvurmasına rağmen kalıcı sonuç alamayan Oral, yüksek insülin direnci tespit edilmesinin ardından Yılmaz ve sağlık ekibinin hazırladığı ilaç tedavisi, beslenme düzeni ve egzersizi kapsayan program ile tedaviye başladı. Önce yürümeye, ardından koşmaya başlayan Oral, bugün 15-20 kilometrelik koşular yapabiliyor. Nisan ayında Prag’da düzenlenecek yarı maratonda 21 kilometre koşmaya hazırlanıyor. Oral, "Kilolarım nedeniyle hareket etmek dahi istemiyordum. Tedaviyle kilo verdikçe yürümeye, ardından oğlumun da desteğiyle koşmaya başladım" dedi.

Retinitis pigmentosa nedeniyle 12 yaşından sonra görme yetisini kaybeden psikolog Nisa Güner, 17 yaşında Tip 1 diyabet tanısı aldı. Son altı aydır tedavisini dijital insülin pompasıyla sürdüren Güner, sensör ve pompadan gelen verileri sesli ekran okuyucu ile takip ediyor, glikoz grafiklerini ise yapay zekâya yükleyerek betimletiyor. Güner, "Teknoloji doğru kullanıldığında engelleri ortadan kaldırabiliyor" dedi.

Güner, bir eğitim programı için İstanbul’da beş ay tek başına yaşadığını ve günlük hayatını kimsenin yardımına ihtiyaç duymadan sürdürdüğünü aktardı.

Etkinlikte İç Hastalıkları Uzmanı Dr. Ferhat Çetin, Acıbadem Üniversitesi Diyabet Uygulama ve Araştırma Merkezi’nde izlenen 11 bin 270 diyabet hastasına ait verileri ilk kez paylaştı. Verilere göre diyabet tanısı konulan her 10 hastanın 7’sinde aşırı kiloluluk veya obezite sendromu bulunuyor. Hastaların yüzde 46’sında karaciğer yağlanması görülüyor ve her iki hastadan biri kalp-damar hastalıklarıyla ilgili sorunlar yaşıyor. Tedaviye başlanmasının ardından hemoglobin A1c değerleri dünya ortalamasının altına geriliyor.

Yılmaz, DİYAM bünyesinde 100 bin diyabet hastasının kaydını tutmayı hedeflediklerini ve bunun dünyanın en büyük diyabet veri kaynaklarından birinin oluşturulmasına katkı sunacağını söyledi.

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı